Een ouder kan ervoor kiezen om een kind te onterven. Dit moet worden vastgelegd in een testament. Na het overlijden van de ouder is het onterfde kind dan geen erfgenaam en deelt het niet mee in de nalatenschap. Toch betekent een onterving niet automatisch dat alle rechten vervallen.
Zo kan een onterfd kind aanspraak maken op de legitieme portie. Om de hoogte van deze aanspraak te kunnen berekenen, kan ook informatie over de nalatenschap worden opgevraagd. In de praktijk ontstaan hierover regelmatig vragen, bijvoorbeeld als niet duidelijk is hoe groot de nalatenschap is, als informatie achtergehouden wordt of als niet bekend is of er schenkingen tijdens leven zijn gedaan.
Kunnen ouders hun kinderen onterven?
Ja, ouders kunnen hun kinderen onterven door dit in een testament vast te leggen. Is er geen testament waarin dit is geregeld, dan bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn.
Na een onterving deelt het kind niet als erfgenaam mee in de nalatenschap. Het heeft geen recht op specifieke goederen, zoals een woning, sieraden of andere bezittingen. Ook beslist het niet mee over de verdeling van de erfenis.
Een onterving betekent echter niet dat iedere financiële aanspraak vervalt. Een kind houdt in beginsel recht op de legitieme portie. Dit is een vordering op een geldsom. Je hebt geen recht op goederen.
Wat verandert er na de onterving van kinderen?
Het belangrijkste gevolg van onterving is dat het kind geen erfgenaam meer is. Dat verschil is van belang bij de afwikkeling van de nalatenschap.
Erfgenamen hebben rechten en verplichtingen bij de afwikkeling en verdeling van een erfenis. Een onterfd kind heeft die positie niet. Het kan bijvoorbeeld niet verlangen dat een bepaald goed uit de nalatenschap aan hem of haar wordt toebedeeld.
Doet het kind een beroep op de legitieme portie, dan wordt het daarmee niet alsnog erfgenaam. Er ontstaat een geldvordering. Een onterfd kind heeft daardoor andere rechten dan een erfgenaam.
Waar heeft een onterfd kind nog recht op?
Een onterfd kind kan aanspraak maken op de legitieme portie. Dit is de helft van de waarde van het erfdeel waarop het volgens de wet recht zou hebben gehad als er geen onterving was geweest.
Een eenvoudig voorbeeld. Een ouder overlijdt zonder echtgenoot of geregistreerd partner en laat twee kinderen achter. Zonder testament zouden zij ieder recht hebben op de helft. Is één van hen onterfd, dan bedraagt de legitieme portie in dit voorbeeld een kwart van de berekeningsgrondslag.
Het gaat om een geldvordering. Een beroep op de legitieme portie geeft dus geen recht op specifieke goederen uit de nalatenschap. De precieze berekening kan ingewikkelder zijn, bijvoorbeeld wanneer tijdens leven schenkingen zijn gedaan. Schenkingen worden namelijk opgeteld bij de nalatenschap voor de berekening van de legitieme portie.
Welke informatie mag een onterfd kind opvragen?
Omdat een onterfd kind geen erfgenaam is, krijgt het niet automatisch alle informatie over de nalatenschap. Toch zijn financiële gegevens vaak nodig om de legitieme portie te kunnen berekenen.
Daarom geeft artikel 4:78 BW een legitimaris die geen erfgenaam is recht op alle informatie die nodig is voor het vaststellen van de vordering. De erfgenamen en de executeur die met het beheer van de nalatenschap is belast, moeten alle stukken en inlichtingen verstrekken die nodig zijn voor de berekening. Welke stukken precies nodig zijn, verschilt per situatie. Het recht op informatie is niet onbeperkt. De gevraagde gegevens moeten nodig zijn om de legitieme portie te kunnen berekenen.
Hoe ver gaat het recht op informatie voor een onterfd kind?
Het recht op informatie kan ruim zijn. Niet alleen gegevens over de nalatenschap op het moment van overlijden kunnen van belang zijn. Ook financiële gegevens uit de periode daarvoor kunnen nodig zijn, bijvoorbeeld om te onderzoeken of er schenkingen zijn gedaan die invloed hebben op de berekening van de legitieme portie.
Daarom kunnen onder omstandigheden ook bankafschriften van vóór het overlijden worden opgevraagd. Het moet wel gaan om informatie die nodig is om de legitieme portie te kunnen berekenen.
Wat kunt u doen als informatie over onterving niet wordt verstrekt?
Het komt voor dat niet alle gevraagde informatie wordt verstrekt. Er kan bijvoorbeeld discussie ontstaan over inzage in bankafschriften, schenkingen of de waarde van bepaalde bezittingen.
Het is verstandig om eerst schriftelijk aan te geven welke stukken ontbreken en waarom u deze nodig heeft.
Worden de benodigde gegevens daarna nog steeds niet verstrekt, dan kan een advocaat beoordelen welke informatie u op grond van artikel 4:78 BW kunt verlangen. Als dat nodig is, kan via de rechter inzage of afgifte van de stukken worden gevorderd.
Binnen welke termijn moet u in actie komen bij onterving?
De legitieme portie wordt niet automatisch uitgekeerd. Een onterfd kind moet zelf aangeven dat het hier aanspraak op maakt.
Op grond van artikel 4:85 BW moet een beroep op de legitieme portie uiterlijk binnen vijf jaar na het overlijden van de ouder worden gedaan. Het gaat om een vervaltermijn. Als niet binnen deze termijn een beroep wordt gedaan op de legitieme portie, vervalt de mogelijkheid om hier nog aanspraak op te maken.
Wacht daarom niet te lang als u ontdekt dat u bent onterfd. Er kan tijd nodig zijn om het testament te beoordelen, informatie over de nalatenschap op te vragen en uw aanspraak vast te stellen.
Wanneer is juridische hulp bij onterving verstandig?
Een onterving kan verschillende vragen oproepen. Misschien is niet duidelijk wat er precies in het testament is bepaald, welke rechten u nog heeft of hoe groot de nalatenschap is. Ook kan discussie ontstaan wanneer erfgenamen of de executeur niet alle benodigde informatie verstrekken.
Linda Bosch is gespecialiseerd in erfrecht en heeft ruim twintig jaar ervaring als advocaat en mediator. Zij kan beoordelen wat de onterving in uw situatie betekent, welke rechten u heeft en welke informatie u kunt opvragen.
Hulp nodig bij onterving?
Bent u onterfd door uw vader of moeder en wilt u weten wat uw mogelijkheden zijn? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek. Samen bekijken we welke stappen in uw situatie kunnen worden gezet.