Veel mensen denken dat zij in een testament slechts één keer kunnen bepalen wat er met hun vermogen gebeurt. Met een tweetrapsmaking kunt u echter ook invloed uitoefenen op de uiteindelijke bestemming van uw nalatenschap nadat een erfgenaam is overleden. Deze regeling wordt regelmatig gebruikt door mensen die meer invloed willen houden op de uiteindelijke bestemming van hun vermogen. Bijvoorbeeld om vermogen binnen de familie te houden of de belangen van kinderen uit een eerdere relatie te beschermen.
Deze regeling kan een krachtig instrument zijn, maar brengt ook verplichtingen en mogelijke risico’s met zich mee. In dit artikel leest u wat een tweetrapsmaking is, hoe het werkt en welke aandachtspunten daarbij een rol spelen.
Wat is een tweetrapsmaking?
Een tweetrapsmaking is een bepaling in een testament waarmee u vastlegt dat een erfgenaam het geërfde vermogen ontvangt, maar dat het resterende vermogen bij diens overlijden overgaat naar een door u aangewezen opvolgende erfgenaam.
De erfgenaam die als eerste erft, wordt de bezwaarde genoemd. Degene die later recht krijgt op het resterende vermogen heet de verwachter.
U bepaalt daarmee niet alleen wie van u erft, maar ook wat er met dat vermogen gebeurt nadat de eerste erfgenaam is overleden. Daarom wordt wel gezegd dat u met een tweetrapsmaking als het ware twee keer invloed uitoefent op de bestemming van uw nalatenschap.
Hoe werkt deze testamentaire regeling?
Bij een tweetrapsmaking testament verkrijgt de bezwaarde als eerste de nalatenschap. De bezwaarde mag het vermogen gebruiken binnen de grenzen die in het testament zijn vastgelegd.
Na het overlijden van de bezwaarde gaat het resterende vermogen over naar de verwachter. Op dat moment wordt bekeken welke goederen en vermogensbestanddelen nog tot de oorspronkelijke nalatenschap behoren.
De precieze werking hangt af van de inhoud van het testament. Sommige testamenten geven de bezwaarde veel vrijheid, terwijl andere juist beperkingen bevatten.
De bezwaarde
De bezwaarde ontvangt de nalatenschap als eerste. Dit is vaak een partner of een kind van de erflater.
Afhankelijk van de bepalingen in het testament mag de bezwaarde het vermogen gebruiken voor dagelijkse uitgaven, beleggingen of andere doeleinden. In sommige gevallen mag het vermogen geheel worden verbruikt of mogen goederen worden verkocht.
Daar staat tegenover dat de bezwaarde vaak verplicht is om zorgvuldig bij te houden wat er met het vermogen gebeurt.
De verwachter
De verwachter krijgt het resterende vermogen wanneer de bezwaarde overlijdt.
Hoewel de verwachter tijdens het leven van de bezwaarde meestal geen recht heeft op het vermogen zelf, heeft hij of zij wel belang bij een correcte uitvoering van de regeling. Daarom kan de verwachter onder omstandigheden aanspraak maken op informatie over het beheer van de nalatenschap.
Wanneer wordt een tweetrapsmaking gebruikt?
Deze testamentaire regeling wordt vaak toegepast wanneer iemand meer grip wil houden op de uiteindelijke bestemming van zijn vermogen.
Vermogen binnen de familie houden
Veel mensen vinden het belangrijk dat vermogen uiteindelijk binnen de eigen familie blijft. Zonder aanvullende regeling kan het vermogen dat een kind van zijn ouders erft later terechtkomen bij een partner of schoonfamilie. Dat hoeft geen probleem te zijn, maar niet iedereen vindt dat wenselijk.
Een ex-partner buiten de erfenis houden
Een tweetrapsmaking wordt ook gebruikt wanneer iemand wil voorkomen dat een ex-partner indirect profiteert van de nalatenschap. Denk bijvoorbeeld aan een situatie waarin u kinderen heeft uit een eerdere relatie. Wanneer een kind overlijdt zonder testament, kan het geërfde vermogen uiteindelijk terechtkomen bij uw voormalige schoonzoon of schoondochter.
Kinderen uit een eerdere relatie beschermen
Bij samengestelde gezinnen spelen vaak meerdere belangen tegelijk. U wilt mogelijk dat uw partner na uw overlijden financieel verzorgd achterblijft, maar ook dat uw eigen kinderen uiteindelijk profiteren van uw nalatenschap.
Wat deze situaties met elkaar gemeen hebben, is dat de erflater invloed wil houden op de uiteindelijke bestemming van zijn vermogen. Met een tweetrapsmaking kunt u vooraf vastleggen wie uiteindelijk profiteert van uw nalatenschap, ook nadat de eerste erfgenaam is overleden.
Welke rechten en plichten hebben betrokkenen?
Een tweetrapsmaking brengt vaak administratieve verplichtingen met zich mee.
Boedelbeschrijving
Na het overlijden van de erflater is het belangrijk dat wordt vastgelegd welke bezittingen en schulden tot de nalatenschap behoren. Een duidelijke boedelbeschrijving voorkomt later discussies over de omvang van het vermogen waarop de tweetrapsmaking betrekking heeft.
Informatieplicht
In veel gevallen heeft de verwachter recht op informatie over de nalatenschap. Welke verplichtingen precies gelden, hangt af van het testament en de omstandigheden van het geval. In de praktijk kan het nodig zijn dat de bezwaarde periodiek inzicht geeft in het beheer van het vermogen. Wanneer hierover een geschil ontstaat, kan een rechter worden gevraagd om duidelijkheid te geven of informatieverstrekking af te dwingen.
Zaakvervanging
Vermogen verandert vaak van vorm. Een woning kan worden verkocht waarna een andere woning wordt gekocht. Beleggingen kunnen worden vervangen door nieuwe beleggingen. Het nieuwe goed treedt dan in de plaats van het oude. Om latere discussies te voorkomen, is het belangrijk dat deze veranderingen goed worden vastgelegd.
Wat zijn de nadelen van een tweetrapsmaking?
Hoewel het voordelen kan bieden, kent deze testamentaire regeling ook aandachtspunten.
Administratieve lasten
De bezwaarde moet vaak jarenlang bijhouden wat er met het vermogen is gebeurd. Wanneer die administratie ontbreekt, kunnen later problemen ontstaan.
Minder vrijheid voor de bezwaarde
De bezwaarde kan niet altijd zelf bepalen wie uiteindelijk van het vermogen profiteert. Die keuze is immers al door de erflater gemaakt.
Risico op conflicten
Deze constructie legt verplichtingen op aan mensen die zelf niet voor deze regeling hebben gekozen. Dat kan leiden tot spanningen en discussies, vooral wanneer familieverhoudingen al onder druk staan.
Hulp nodig bij vragen over een tweetrapsmaking?
Een tweetrapsmaking kan een effectieve manier zijn om invloed te houden op de uiteindelijke bestemming van uw vermogen. Tegelijkertijd kan deze regeling jarenlang doorwerken en leiden tot vragen over administratie, informatieverstrekking of de uitleg van testamentaire bepalingen.
Bent u betrokken bij een nalatenschap waarin een tweetrapsmaking voorkomt of is er een conflict ontstaan tussen erfgenamen, bezwaarden of verwachters? Dan is het verstandig om tijdig juridisch advies in te winnen.
Linda Bosch is advocaat gespecialiseerd in erfrecht en heeft ruim twintig jaar ervaring met nalatenschappen en erfrechtelijke geschillen. Zij helpt u graag bij vragen over de uitleg en uitvoering van een tweetrapsmaking of wanneer hierover een conflict is ontstaan.
Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.